Alimentatieafspraken in huwelijkse voorwaarden maken is dat mogelijk?

mr. A.J. Begthel
mr. A.J. Begthel

Voorafgaand aan het huwelijk kunnen partners er voor kiezen om huwelijkse voorwaarden te maken. Ze zijn daarbij behoorlijk vrij in de keuze wat er bij huwelijkse voorwaarden geregeld kan worden. De wet stelt wel eisen aan de manier van opstellen van huwelijkse voorwaarden; zo moeten huwelijkse voorwaarden bij notariële akte worden aangegaan en de wet bepaalt dat zij niet in strijd mogen zijn met dwingende wetsbepalingen, de goede zeden of de openbare orde. Zo mag bijvoorbeeld niet overeengekomen worden dat de ene echtgenoot meer schulden dan goederen krijgt en er mag niet afgeweken worden van rechten die voortvloeien uit het ouderlijk gezag of van rechten die de wet aan een langstlevende echtgenoot toekent. Verder zijn echtgenoten in beginsel vrij in het invullen van de huwelijkse voorwaarden.

De vraag rijst dan of (aanstaande) echtgenoten in hun huwelijkse voorwaarden afspraken over partneralimentatie op mogen nemen. Kunnen zij bijvoorbeeld opnemen dat zij bij een echtscheiding geen alimentatieverplichting tegen over elkaar zullen hebben? Een situatie waarin je dit af zou willen spreken is wel denkbaar. Zo is een zaak bekend van een man en vrouw die beiden een eerder huwelijk achter de rug hadden, zij gaan samenwonen en willen uiteindelijk graag met elkaar trouwen. De man en de vrouw hebben echter ervaren dat de alimentatieplicht van de man jegens zijn eerste echtgenote hen emotioneel zwaar is gevallen. Zowel de man als de vrouw verkeren in een zodanige financiële situatie dat ze geen financiële hulp van de ander nodig hebben. Ze nemen in hun huwelijkse voorwaarden dan ook op dat ze bij een eventuele echtscheiding geen alimentatieverplichting tegenover elkaar hebben. Na verloop van tijd blijkt het huwelijk geen stand te houden en de vrouw dient een verzoekschrift tot echtscheiding in waarbij zij ook om vaststelling van partneralimentatie vraagt alsof daarover in de huwelijkse voorwaarden niets overeengekomen was. De man is het daar uiteraard niet mee eens want ze hadden toch weloverwogen een afspraak gemaakt en opgenomen in de huwelijkse voorwaarden. De man kreeg van de rechter gelijk. Volgens de rechter hadden partijen destijds uitdrukkelijk uiting gegeven aan hun wens om zowel tijdens als na het huwelijk geen financiële afhankelijkheid jegens elkaar te scheppen, alsmede dat de vrouw zich ten tijde van het ondertekenen van de akte huwelijkse voorwaarden volledig bewust was van deze strekking. In het licht van deze bijzondere omstandigheden wees de rechtbank het verzoek van de vrouw om alimentatie vast te stellen dan ook af.

Deze uitspraak lijkt echter een uitzondering te zijn als je meerdere uitspraken op dit punt bekijkt. Veelal komt de rechtbank en ook het gerechtshof tot het oordeel dat het afzien van partneralimentatie na scheiding niet rechtsgeldig vastgelegd kan worden in huwelijkse voorwaarden. De reden hiervoor ligt in een arrest van de Hoge Raad uit 1980 waarin is bepaald dat een wetsartikel waarin is opgenomen dat echtgenoten rondom de echtscheiding afspraken kunnen maken over partneralimentatie alleen bedoeld is voor de periode die dicht bij de echtscheidingsdatum ligt.

Het is aan de rechter die de vraag voorgelegd krijgt de taak om invulling te geven aan de wet en hetgeen de Hoge Raad daarover heeft gezegd. Omwille van het feit dat de uitkomst van het gros van de uitspraken geen alimentatieafspraken in huwelijkse voorwaarden accepteert is de algemene tendens dat het maken van alimentatieafspraken in huwelijkse voorwaarden geen goed idee is omdat ze veelal geen stand houden. Dat neemt niet weg dat indien u de omstandigheden waaronder u de afspraken maakt duidelijk laat vastleggen en dit ook zo naar voren brengt ten tijde van de echtscheiding de rechter wel de vrijheid heeft om de scheidende echtgenoten aan de gemaakte afspraken te houden.

Kortom het recht blijft voortdurend in beweging! Heeft u vragen naar aanleiding van bovenstaande neemt u dan gerust contact op met ons kantoor.

 

Wet- en regelgeving is dynamisch en kan dus continu veranderen. Graag wijzen wij u er dan ook op dat onze columns mogelijk niet meer aansluiten op de huidige wet- en regelgeving en dus verouderd kunnen zijn. Heeft u vragen of een probleem waarvoor u rechtsbijstand wenst, neemt u dan gerust contact met ons kantoor op.