Het ouderlijk gezag

beheer

Niet zo lang geleden schreef ik een column over het ouderlijk gezag, waarbij ik vertelde over hoe het gezag ontstaat en hoe je het kunt regelen/aanvragen. Ik krijg nog altijd veel vragen over wat het ouderlijk gezag nu eigenlijk inhoudt; wat mag je wel/niet en wat kun je doen als de andere ouder het gezamenlijk ouderlijk gezag gewoon aan zijn/haar laars lapt? Vandaar dat ik in deze column het ouderlijk gezag inhoudelijk zal toelichten.

Wat is het?

In de wet is met duidelijke woorden aangegeven wat het ouderlijk gezag inhoudt (artikel 1:247 Burgerlijk Wetboek): Het ouderlijk gezag omvat de plicht en het recht van de ouder zijn minderjarig kind te verzorgen en op te voeden. Onder verzorging en opvoeding worden mede verstaan de zorg en de verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en de veiligheid van het kind, alsmede het bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid. In de verzorging en opvoeding van het kind passen de ouders geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere vernederende behandeling toe.

Oefen je het ouderlijk gezag over een kind uit, dan ben je dus allereerst verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind. Je zorgt voor onderdak, voeding, kleding, etc. en je regelt zaken als medische aangelegenheden en onderwijs. Daarnaast ben je de wettelijk vertegenwoordiger van het kind. Een minderjarige is in beginsel handelingsonbekwaam en dus niet bevoegd om bijvoorbeeld overeenkomsten te sluiten (tenzij je daar als wettelijk vertegenwoordiger toestemming voor hebt gegeven). Als wettelijk vertegenwoordiger beheer je bovendien het vermogen van een kind. Verder ben je wettelijk aansprakelijk voor het kind en voor wat het kind doet of laat. Dit is in ieder geval zo totdat het kind 14 jaar is. Bij kinderen tussen de 14 en 16 jaar dient per situatie beoordeeld te worden of de ouder dan wel het kind zelf aansprakelijk is.

Ouders die het ouderlijk gezag uitoefenen, zijn onderhoudsplichtig voor het kind totdat het kind 21 jaar oud is geworden. Voor niet-ouders die wel het ouderlijk gezag over een kind uitoefenen, gelden overigens afwijkende bepalingen.

Gezamenlijk ouderlijk gezag:

Van gezamenlijk ouderlijk gezag is sprake op het moment dat twee personen met het ouderlijk gezag over hetzelfde kind zijn belast. Bij gezamenlijk ouderlijk gezag dienen alle belangrijke beslissingen die betrekking hebben op de kinderen, gezamenlijk genomen te worden. Ook zullen de ouders elkaar steeds op de hoogte moeten blijven houden van belangrijke zaken en ontwikkelingen op het gebied van verzorging, opvoeding en het welzijn van de kinderen.

In de wet is niet uitdrukkelijk bepaald welke beslissingen gezamenlijk genomen moeten worden, maar je kunt er vanuit gaan dat het in ieder geval gaat om beslissingen zoals schoolkeuzes, medische kwesties, verhuizen van kinderen c.q. inschrijvingen in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente, het aanvragen van een paspoort of visum, etc. Wil je als ouder een dergelijke beslissing nemen, dan heb je daarvoor toestemming van de ouder nodig. Bij al dit soort zaken is het dus erg belangrijk om op tijd met de andere ouder in overleg te treden.

Geschil over de uitoefening van het gezag:

Komen de ouders er niet uit of weigert één van de ouders om toestemming te geven voor een belangrijke beslissing/wijziging (bijvoorbeeld een verhuizing van ouder en kind), dan zal de andere ouder vervangende toestemming aan de rechtbank moeten vragen. In de wet is bepaald dat geschillen omtrent de gezamenlijke uitoefening van het gezag aan de rechtbank voorgelegd kunnen worden. De rechtbank zal dan beslissen zoals het haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt. Met andere woorden: de rechtbank zal het belang van het kind altijd voorop stellen in dergelijke procedures.

Het gebeurt in de praktijk nog wel eens dat een ouder een beslissing neemt zonder dat de andere ouder daar toestemming voor heeft gegeven en zonder dat de rechtbank vervangende toestemming heeft gegeven. Deze ouder handelt dan in strijd met het recht en neemt feitelijk gewoon het recht in eigen handen. Dit kan hem/haar duur komen te staan, zoals blijkt uit diverse rechtelijke uitspraken. De rechter kan dergelijke beslissingen namelijk ongedaan maken en zal dat ook zeker doen indien het belang van het kind zulks vraagt.

Hoewel een echtscheiding of verbreking van een relatie de onderlinge verstandhouding soms flink onder druk kan zetten, doe je er verstandig aan om toch altijd te blijven communiceren met je ex-partner en om belangrijke beslissingen aangaande de kinderen eerst met de andere ouder te bespreken. Het belang van de kinderen vraagt (of eigenlijk: vereist) dat. Een relatie kun je verbreken, maar kinderen verbinden de ouders voor altijd aan elkaar.

SBM Advocaten is deskundig op het gebied van onder meer personen- en familierecht. Voor vragen kunt u altijd contact opnemen met één van onze advocaten.

Meer weten over personen- en familierecht