Rechtsbijstandverzekering: wel of geen vrije advocaatkeuze?

beheer

U heeft een rechtsbijstandverzekering. Mag u dan zelf een advocaat kiezen die uw zaak behandelt of bent u gebonden aan de juristen en medewerkers van de verzekeraar? Het beantwoorden van deze vraag blijkt nog niet zo eenvoudig te zijn.

De ‘vrije advocaatkeuze’ zoals dat genoemd wordt, is vastgelegd in een Europese richtlijn. Deze richtlijn is geïmplementeerd in de Nederlandse Wet op het Financieel Toezicht (Wft). Volgens deze wet is de rechtsbijstandverzekeraar verplicht om in al haar overeenkomsten en voorwaarden op te nemen dat het de verzekerde vrij staat om een advocaat of andere bevoegde deskundige te kiezen in het geval een advocaat of een andere bevoegde deskundige wordt gevraagd de belangen van de verzekerde in een gerechtelijke procedure te vertegen­woordigen of te behartigen. In simpele woorden: indien een gerechtelijke procedure gevoerd moet worden en daarvoor wordt aan een advocaat of andere bevoegde deskundige gevraagd om uw belangen te behartigen, heeft u het recht om zelf een advocaat of deskundige te kiezen.

Begin 2011 is een verzekerde een kort geding gestart tegen DAS Rechtsbijstand. De verzekerde was ontslagen en wilde een procedure tegen zijn (voormalig) werkgever starten. Hij had zich tot een advocaat naar keuze gewend en vroeg aan zijn rechtsbijstandverzekeraar (DAS) om de advocaatkosten te vergoeden. DAS weigerde dat met o.a. als reden dat de juristen van DAS de zaak ook konden behandelen. Bij de kantonrechter geldt immers geen verplichte rechtsbijstand van een advocaat en dus zijn de juristen van de DAS ook bevoegd om de betreffende zaak te behandelen.

De kort gedingrechter was het niet eens met DAS; deze had zich bereid verklaard om ten behoeve van de verzekerde een procedure te starten tegen diens voormalig werkgever. Daarmee is volgens de rechter aan de wet voldaan (‘er wordt aan een advocaat of bevoegde deskundige gevraagd om de belangen van de verzekerde te behartigen’) en dus heeft de verzekerde vrije advocaatkeuze. Dat het om een kantonzaak ging en een advocaat dus niet noodzakelijk is, doet daar volgens de rechter niet aan af.

DAS liet het er niet bij zitten en ging in hoger beroep. Het Gerechtshof Amsterdam was een andere mening toegedaan en heeft in haar recente uitspraak DAS in het gelijk gesteld. Er ontstaat volgens het Gerechtshof pas een vrije advocaatkeuze indien aan twee voorwaarden is voldaan: ten eerste moet de verzekeraar van mening zijn dat het nodig is om een procedure te voeren. Ten tweede dient de verzekeraar het noodzakelijk te vinden om een externe rechts­hulpverlener in te schakelen. Als aan één van deze voorwaarden niet is voldaan, bestaat er dus geen vrije advocaatkeuze.

De uitspraak van het Gerechtshof komt er dus eigenlijk op neer dat u alleen een vrije advo­caatkeuze heeft indien u een gerechtelijke procedure dient te voeren en de verzekeraar het bovendien noodzakelijk vindt om voor de behandeling van uw zaak een (externe) advo­caat of rechtshulpverlener in te schakelen. Is de verzekeraar van mening dat haar interne juristen uw zaak goed kunnen behandelen, dan mag u niet zelf een advocaat kiezen.

Het is van groot belang om te weten dat met ingang van 1 juli 2011 de competentiegrens van kantonrechters is verhoogd van € 5.000,-- naar € 25.000,--. Dit betekent dat de kanton­rechter tegenwoordig bevoegd is om van alle zaken kennis te nemen met een geldelijk belang tot
€ 25.000,-- (en daarnaast van alle huur- en arbeidszaken). Bij de kantonrechter geldt er geen verplichte rechtsbijstand van een advocaat en zijn dus bijvoorbeeld ook de juristen van rechtsbijstandverzekeraars bevoegd om uw belangen te behartigen. In dergelijke gevallen zal uw rechtsbijstandverzekeraar al snel van mening zijn dat uw zaak prima door haar eigen juristen kan worden behandeld. Ergo: geen vrije advocaatkeuze.

Overigens geldt voor advocaten de verplichting (op grond van de voor advocaten geldende verordeningen) om een cliënt te wijzen op de vrije advocaatkeuze. In het geval de rechtsbij­standverzekeraar uw zaak in behandeling geeft aan een eigen (interne) advocaat, dan betekent dat dus dat u dan wel vrije advocaatkeuze heeft.

Het is nog maar de vraag hoe lang de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam overeind blijft. Partijen kunnen immers nog in cassatie bij de Hoge Raad. Bovendien gaat het om een kort geding en kunnen partijen vervolgens nog een zogenaamde bodemprocedure starten, waarin de gehele zaak opnieuw (en nu nog uitvoeriger) behandeld zal worden. Uiteraard houden wij u op de hoogte van alle ontwikkelingen!