Erkenning en gezag

beheer

Een kind dat geboren wordt op een moment dat de moeder is getrouwd met een man, heeft ingevolge de wet, een juridische vader en moeder. Dit houdt in dat het kind in familierechterlijke betrekking staat tot zowel de vader als de moeder en beide ouders het gezag over het kind hebben. Het kind erft om die reden van zowel vader als moeder en vader en moeder hebben dezelfde rechten en plichten ten opzichte van hun kind.

Veel kinderen worden echter uit een zogenaamde ‘informele relatie’ geboren: de ouders zijn niet met elkaar getrouwd. Het kind staat dan volgens de wet slechts in familierechterlijke betrekking tot de moeder uit wie het kind geboren wordt. Om ook een familierechterlijke betrekking met de tweede ouder te doen ontstaan, biedt de wet verschillende mogelijkheden, namelijk erkenning, gerechtelijke vaststelling vaderschap en adoptie.

De biologische vader van het kind kan met de schriftelijke toestemming van de moeder, het kind erkennen. Weigert de moeder echter haar toestemming, dan kan de biologische vader de rechter om vervangende toestemming vragen, zodat de erkenning alsnog plaats kan vinden. De rechter zal een verzoek om erkenning in principe toewijzen, tenzij er zwaarwegende omstandigheden zijn om het verzoek af te wijzen. De rechter zal in een dergelijke procedure de belangen van de man en de aanspraak van de man op erkenning moeten afwegen tegen de belangen van de moeder en het kind bij niet-erkenning. In de praktijk betekent dit dat bijvoorbeeld in gevallen waar sprake is van huiselijk geweld, ernstige psychiatrische of verslavingsproblematiek, het verzoek tot erkenning afgewezen zal worden. Emotionele weerstand van de moeder tegen de vader is daarvoor niet voldoende.

Zodra het kind door de man erkend is, is de familierechterlijke band ontstaan. Het kind en de man erven dan van elkaar. De man heeft hiermee echter nog geen ouderlijk gezag over het kind. Ouders kunnen dit gezag verkrijgen door gezamenlijk te verzoeken een aantekening in het gezagsregister bij de rechtbank op te laten nemen dat zij gezamenlijk het gezag willen uitoefenen.

Zijn ouders het niet eens over de gezamenlijke gezagsuitoefening dan kan de vader de rechter verzoeken ofwel de moeder en hem gezamenlijk het gezag te laten uitoefenen of hem alleen met het gezag te belasten. Het uitgangspunt van de wet is gezamenlijke gezagsuitoefening. Een verzoek van vader tot gezamenlijke gezagsuitoefening zal, ondanks weerstand van moeder daartegen, niet snel afgewezen worden. In de rechtspraak zijn een aantal gevallen bekend waarin het verzoek werd afgewezen, maar daar was dan ook wel sprake van ernstige problemen zoals een ernstig beschadigd vertrouwen van de moeder in de vader nadat de man tot zes jaar gevangenisstraf en tbs veroordeeld was, of een vader die veroordeeld was wegens seksueel misbruik of het totaal ontbreken van elke communicatiemogelijkheid met een psychotische en drugsverslaafde vader.

Het bovenstaande verwoordt de mogelijkheden van de vader die zijn kind wil erkennen en of het ouderlijk gezag daarover wil verkrijgen. Andersom bestaat uiteraard ook de mogelijkheid dat de moeder wil dat het kind in familierechterlijke betrekking tot de vader komt te staan of dat dit de wens van het kind zelf is. Een kind van 16 jaar of ouder en de moeder van het kind onder de 16 jaar kan dan de rechter vragen het vaderschap gerechtelijk vast te stellen. Indien de betreffende man ontkent de vader van het kind te zijn, kan de rechter gelasten dat door middel van een DNA test het vaderschap zal worden vastgesteld. De reden waarom een moeder dit wenst te zien vastgesteld, is meestal gelegen in het feit dat de juridische vader van het kind verplicht is om alimentatie voor het kind te betalen als hij daar voldoende draagkracht voor heeft. Uiteraard ontstaat voor de vader op het moment dat zijn vaderschap is vastgesteld ook het recht op omgang met zijn kind. Op zijn beurt kan hij dus de rechter verzoeken een omgangsregeling tussen hem en het kind vast te stellen.

Kortom: er kunnen nog heel wat juridische haken en ogen aan de geboorte van een kind zitten! Wenst u naar aanleiding van deze column meer informatie over dit onderwerp dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen; één van onze advocaten staat u graag te woord!