Kan privé-tijd toch werktijd zijn?

beheer

Als werknemer bent u aan tal van regels gebonden. Deze regels staan in de wet, in uw arbeidsovereenkomst, maar vaak ook in bijvoorbeeld een bedrijfsreglement. Indien u zich niet aan deze regels houdt, loopt u het risico dat daarop sancties volgen. Maar wat veel mensen niet weten, is dat werknemers ook aan regels gebonden kunnen zijn buiten de reguliere kantoortijden en dat dus bepaalde gebeurtenissen die zich in uw privé-tijd afspelen, ook gevolgen kunnen hebben voor uw baan!

Een sprekend voorbeeld volgt uit de volgende zaak. Bedrijf B heeft een personeelsfeest georganiseerd waarbij ongeveer 800 personeelsleden aanwezig waren. Werknemer X zou zich op dit feest dusdanig hebben misdragen dat hij daarom op staande voet is ontslagen. Het gedrag van X bestond onder meer uit excessief drankgebruik, het proberen ten val te brengen van een steltloper, het zodanig hinderlijk en handtastelijk gedragen dat een artiestenduo haar optreden voortijdig heeft beëindigd, het in reactie op een vermaning beledigen, bedreigen en fysiek bejegenen van een leidinggevende, het met ontbloot bovenlijf rondlopen in de danszaal, het in het kruis betasten van een vrouwelijke collega en het in het openbaar in de danszaal urineren tegen een tafel.

Werknemer X heeft aangevoerd dat het gelaakte gedrag niet is vertoond op de werkplek, niet tijdens werktijd en niet in verband met zijn feitelijke werkzaamheden voor bedrijf B. De Kantonrechter geeft toe dat het gedrag van X de kern van de overeengekomen prestatie niet raakt. "Maar dat er een wat verder gelegen verband bestaat met de feitelijke werkzaamheden, brengt slechts mee dat in de gegeven omstandigheden zeer hoge eisen dienen te worden gesteld aan de dringendheid van de ontslagreden", aldus de Kantonrechter. Gelet op het gedrag en het feit dat dit heeft plaatsgehad in het kader van een personeelsfeest waarbij veel collega's en partners daarvan aanwezig zijn, heeft X zich onherstelbaar onmogelijk gemaakt binnen de organisatie. Bedrijf B stelt terecht dat zij geen enkel vertrouwen meer heeft in X en dat het ontslag op staande voet is gerechtvaardigd.

In een andere zaak oordeelde de rechter op dezelfde wijze. Hier ging het om een vechtpartij tussen een werknemer en een derde die zich voordeed ruim buiten kantoortijd. De Rechtbank hechtte hierbij waarde aan het feit dat de vechtpartij zich voordeed in aanwezigheid van enkele ondergeschikte collega's en de werknemer een leidinggevende functie bekleedde binnen de organisatie. Ook in dit geval oordeelde de Kantonrechter dat de werknemer het vertrouwen van de werkgever onwaardig is geworden.

In deze en andere uitspraken wordt steeds onderzocht of en op welke wijze de arbeidsovereenkomst van de werknemer door de (privé-)gedragingen wordt geraakt. Zonder een dergelijk verband zou het immers niet gerechtvaardigd zijn om consequenties te verbinden aan gebeurtenissen die zich uitsluitend in privé-tijd van de werknemer voltrekken.

Voor sommige personen geldt een verzwaarde zorgvuldigheidsplicht. Gedacht kan worden aan werknemers met een representatieve functie. Zo werd een werknemer die als presentator bij televisieprogramma en bedrijf L werkte, ontslagen omdat hij – in strijd met zijn contractuele verplichtingen – foto's had verstrekt aan een tijdschrift, wat heeft geleid tot negatieve publiciteit. De Kantonrechter overwoog dat deze werknemer als presentator een meer dan gemiddeld publieke functie heeft en dat hij het 'gezicht' vormt van het televisieprogramma. De werknemer zou hebben miskend dat zaken die zich afspelen in zijn privé-situatie, al snel geassocieerd worden met zijn werk als presentator en een negatieve uitstraling kunnen hebben op zijn werkgever. De werknemer heeft door zijn gedrag er blijk van gegeven dat hij niet kan voldoen aan de hoge eisen die de werkgever stelt aan de geloofwaardigheid en integriteit van haar presentatoren en het imago van het bedrijf.

Verder zijn er nog juridische procedures geweest waarbij het ging om een bedrijfsrechercheur werkzaam bij een verzekeraar die onder andere giften van derden heeft aangenomen, een leerkracht die ingaat op avances van een 18-jarige leerlinge, of een buurtmeester die toezicht hield op meerdere huurders en die zich zelf schuldig maakte aan het telen van hennepplanten. In deze gevallen werd onder meer geoordeeld dat de werknemer een voorbeeldfunctie heeft waardoor de werknemer ook in privé-tijd een bepaalde zorgvuldigheid zal moeten betrachten.

Uit het voorgaande blijkt wel dat het zinvol is om af en toe stil te staan bij de gevolgen die privé-handelingen teweeg kunnen brengen ten aanzien van de naam, het imago en het vertrouwen van uw werkgever.