Beroep en bedrijf aan huis

beheer

Thuiswerken wordt steeds populairder. Enerzijds komt dit door de gestage groei van ZZP-ers, anderzijds is er een gebrek aan kleinschalige kantoor/bedrijfsruimten omdat in veel gemeenten alleen grootschalig wordt gedacht. Gevolg is dat in menige woning een bedrijfje wordt gestart of een beroep wordt uitgeoefend.
Voorbeelden zijn:

  • een kapsalon of schoonheidssalon aan huis
  • (para-) medische beroepen (huisarts, voetzoolreflexpraktijk)
  • administratieve beroepen (advocaat, accountant)
  • een kantoor aan huis (verzekeringsagent, belastingadviseur, adviesbureau,
  • reclamebureau)
  • het voeren van een administratie ten behoeve van een eenmanszaak


Met het uitoefenen van bedrijfsmatige activiteiten aan huis wordt een gedeelte van de woning aan haar woonbestemming onttrokken. Dit betekent formeel dat er in strijd met het bestemmingsplan een ander gebruik van de woning wordt gemaakt dan is toegestaan. Een wijziging of vrijstelling van het bestemmingsplan is dan ook vereist. Soms verbiedt de Huisvestigingsverordening het onttrekken van woonruimte aan die bestemming en wordt via een meldingsplicht getoetst of hier ontheffing gegeven kan worden. 
In veel bestemmingsplannen zijn nog geen duidelijke regels opgenomen over een bedrijf of beroep aan huis. Daardoor mondde elk verzoek vaak uit tot een uitgebreide procedure en dus een papierwinkel met een soms ongewisse uitkomst. Tal van gemeenten hebben om die reden beleidsregels opgesteld waarin randvoorwaarden en spelregels zijn opgenomen waaraan moet worden voldaan om toestemming en/of ontheffing te krijgen voor een beroep of bedrijf aan huis.

Uitgangspunt in de beleidsregels is dat een beroep of bedrijf aan huis ondergeschikt moet blijven aan de woonfunctie. Dit wordt vaak opgelost door een maximum percentage (bijv. 30%) van het totale woonoppervlak of door het stellen van een maximum metrage vierkante meters (50-100 m²). Ook mag de activiteit geen onevenredige hinder of grote verkeersaantrekkende werking hebben. De activiteit mag geen afbreuk doen aan het karakter van de buurt. Horeca, detailhandel en groothandel zijn in de regels per definitie uitgesloten.

Dat het in de praktijk, ondanks de regels, toch regelmatig tot procedures komt, wordt vaak veroorzaakt doordat het ambitieniveau van de vrije beroeper of ondernemer aan huis groter blijkt te zijn dan het metrage dat maximaal is toegestaan. Zo mag een advocaat of accountant ‘kantoor aan huis’ houden maar als de zaken zo voorspoedig gaan dat het woonhuis feitelijk wordt omgeturnd tot een kantoor, gaat het fout. Ook als de oorspronkelijke aanvrager elders gaat wonen wordt er niet meer voldaan aan de vereisten.

De uitleg van de regels is door de rechtspraak nader gepreciseerd. Zo werd op basis van het bestemmingsplan geoordeeld dat de exploitatie van een autorijschool met theorielessen geen uitoefening van een administratief-, medisch-, paramedisch-, of sociaal wetenschappelijk beroep is. Dat de autorijschool een vergelijkbare ruimtelijke uitwerking heeft, is niet relevant.
Een kapsalon in een slaapkamer van een woning gedurende 3 dagen per week heeft een bedrijfsmatig karakter en is zodoende in strijd met de bestemming “eengezinswoningen”
Dit zelfde lot was ook een haarstudio in Nieuwkoop beschoren. Naast knippen werden er aldaar tevens pruiken en haarstukjes gemaakt en vonden de werkzaamheden op therapeutische basis plaats. Het exploiteren van een kapsalon kan niet worden aangemerkt als een aan huis gebonden beroep of ambachtelijk bedrijf tenzij dit door de planwetgever/ gemeente uitdrukkelijk als zodanig is aangemerkt. Dat was hier niet het geval.

Met betrekking tot reclame ten behoeve van een bedrijf of beroep aan huis is de regel in veel gemeentes dat er geen reclame-uitingen zijn toegestaan, met uitzondering van een onverlichte naamsaanduiding met een maximale oppervlakte van een halve m². Voor monumentale panden kunnen andere regels gelden.

Mocht u plannen hebben, informeer dan eerst bij de gemeente wat is toegestaan. Er moeten immers een aantal formaliteiten en procedures doorlopen worden. Als er onverwachte problemen ontstaan, dan doet u er verstandig aan om adequaat juridisch advies in te winnen.