Vaders wil is wet!

beheer

Een getrouwd stel verwacht hun eerste kind. Zij zijn al druk aan het bedenken wat voor voornaam het kind zal gaan krijgen. Zij denken echter ook na over de achternaam van hun kind. Dit lijkt overbodig, elk kind van getrouwde ouders krijgt toch immers de achternaam van vader? Het is inderdaad al sinds de tijd van Napoleon vanzelfsprekend dat een kind automatisch de achternaam van vader krijgt, maar tegenwoordig is het echter ook mogelijk om een kind de achternaam van moeder te geven. Dat is alleen nog niet zo gemakkelijk...

Het Nederlandse naamrecht is in 1998 ingrijpend gewijzigd. Sindsdien is het voor gehuwde ouders mogelijk om voor de achternaam van hun kind te kiezen tussen de naam van vader en de naam van moeder. Als ouders kiezen voor de naam van moeder is het nodig dat de ouders zich samen bij de burgerlijke stand melden binnen drie dagen na de geboorte voor de aangifte. Ook is het mogelijk tijdens de zwangerschap een akte van naamskeuze te laten opmaken, waaruit blijkt dat beide ouders willen dat het kind de naam van moeder krijgt. Komt vader alleen aangifte doen en is er geen akte opgemaakt, dan krijgt het kind automatisch de naam van vader. Zijn de ouders het niet eens of kiezen zij niet, dan krijgt het kind bij aangifte van de geboorte ook automatisch de achternaam van vader. De vader heeft daarmee een vetorecht: zonder zijn toestemming kan een gehuwde moeder in Nederland haar kind niet haar achternaam geven.

Terug naar het paar waarmee wij hierboven kennis hebben gemaakt. De aanstaande vader wil graag zijn achternaam aan het kind geven. De aanstaande moeder vindt het echter een mooi idee dat het kind haar achternaam zal dragen. Er ontstaat gekibbel en uiteindelijk komen zij tot een compromis: zij willen dat hun kind de naam van moeder én van vader krijgt. Een dubbele achternaam dus. Een charmante oplossing; beide toekomstige ouders krijgen hun zin en uit de naam van het kind is duidelijk af te leiden van wie het afstamt. Als zij na de geboorte van hun kind echter trots aan de ambtenaar van de burgerlijke stand zullen doorgeven wat de achternaam van hun kind zal zijn, voorspel ik u dat deze zeer bedenkelijk zal kijken. Een dubbele achternaam is, op deze manier, helemaal niet mogelijk! Als vader nu voet bij stuk houdt, krijgt het kind automatisch zijn naam en is moeder ontevreden. Al met al geen goed begin.

Dit probleem kunnen we oplossen door het wettelijk mogelijk te maken dat gehuwde ouders hun kinderen beider namen meegeven. Het naamrecht komt er dan als volgt uit te zien:

Het is voor ouders mogelijk om bij de geboorteaangifte voor de naam van hun kind te kiezen uit: de naam van vader, de naam van moeder of beide namen gecombineerd.
Wanneer ouders kiezen voor een dubbele naam mogen zij de volgorde waarin de namen komen te staan zelf bepalen. Bij gebreke van keuze krijgt het kind beide namen in alfabetische volgorde.
Ook wanneer ouders er samen niet uit komen en er zodoende helemaal geen naamskeuze wordt gedaan, krijgt het kind beide namen in alfabetische volgorde. Het wordt dus: kiezen of delen!
De naam van het kind mag uit niet meer dan twee delen bestaan. Hiermee wordt voorkomen dat in de toekomst eindeloze namenreeksen ontstaan.
Naast deze fundamentele wijzigingen zijn er ook praktische veranderingen nodig om ervoor te zorgen dat ouders alle mogelijkheden hebben om de achternaam van hun kind op gelijkwaardige wijze te bepalen. Wanneer de ouders slechts één van beide namen aan hun kind willen doorgeven, is het in de nieuwe opzet nog steeds noodzakelijk dat zij deze keuze gezamenlijk overbrengen vóór of tijdens de geboorteaangifte. Omdat het voor moeders die net een bevalling achter de rug hebben niet altijd even gemakkelijk zal zijn om naar de dienst Burgerzaken van hun gemeente te gaan is het een goed idee om een geboorteloket in het ziekenhuis in te richten of een ambtenaar van de burgerlijke stand bij de nieuwe ouders thuis langs te laten gaan. In verscheidene gemeenten wordt al op deze flexibele wijze gewerkt. Andere oplossingen zouden kunnen zijn dat het mogelijk wordt om per computer aangifte te doen of dat iemand namens de moeder (per volmacht) aangifte doet.

Op dit moment wordt er in de Tweede Kamer een discussie gevoerd om het huidige naamrecht te wijzigen zodat het eruit komt te zien zoals ik hierboven heb beschreven.

Ik geef toe, het zal misschien even wennen zijn die dubbele namen. Ook ben ik mij er van bewust dat de meeste ouders hun kinderen gewoon de achternaam van vader willen geven. Dit moet uiteraard ook mogelijk blijven. Ik pleit er alleen voor dat ouders die hun kind de naam van (vader en) moeder willen geven daar de mogelijkheid toe krijgen, zodat gezegd kan worden: vaders én moeders wil is wet!